Op de kaart

De Brabantse Wal, ook wel aangeduid als Zoom, is een opvallende verhoging in het landschap in het zuidwesten van de Nederlandse provincie Noord-Brabant, op de grens met Zeeland en de Belgische provincie Antwerpen (Vlaams gewest).

De Brabantse Wal ligt in de gemeenten Woensdrecht, Bergen op Zoom en Steenbergen die op toeristisch gebied met elkaar samenwerken in VVV Brabantse Wal. De oostelijke begrenzing ligt voor een deel ook in de gemeente Roosendaal. De wal is aangemerkt als aardkundig waardevol gebied. Een oppervlakte van 4906 ha is aangemerkt als Natura 2000-gebied (gebiedsnummer 128, classificatie Hogere zandgronden).

Het meest opvallend in het landschap van de Brabantse Wal is de steilrand, een abrupte overgang van de hoger gelegen zandgronden naar de lager gelegen zeekleipolders. Deze slingert van Ossendrecht langs Hoogerheide, Woensdrecht, Heimolen, Bergen op Zoom en Halsteren. De steilrand, ook wel hoge rand en zoom genoemd, is waarschijnlijk ontstaan door erosie door de rivier de Schelde en door de zee. Hij bereikt hoogten van ongeveer 20 meter boven NAP. Bergen op Zoom, Halsteren, Woensdrecht en Ossendrecht ontstonden waarschijnlijk mede doordat de ligging op de steilrand tegelijkertijd én een veilige haven bood tegen overstromingen, en directe toegang gaf tot de vruchtbare zeekleigronden. De middeleeuwse binnenstad van Bergen op Zoom ligt direct op de ‘heuvels’ van de Brabantse Wal, wat goed te zien is in de hoogteverschillen in de straten van de binnenstad, bijvoorbeeld in de Hoogstraat en de Potterstraat. Het westelijke deel van de binnenstad, de Kaai, ligt op zeekleigronden.

De hogere zandgronden zijn vooral bebouwd en met bos en hei bedekt. Het hoogste punt op de Brabantse Wal is de Hoogenberg bij Putte (+39,1 m NAP). De lager gelegen kleigronden zijn vooral in gebruik voor de landbouw. Ook liggen er kreekresten. Het laagste punt is het Steenbergsch Oudland (- 1,5 m NAP).

Aan de voet van de Brabantse Wal ligt bij Bergen op Zoom het Markiezaatsmeer, een door de Deltawerken afgesloten deel van de Oosterschelde. Grote delen van de Brabantse Wal zijn, naast aardkundig waardevol, ook aangemerkt als beschermd natuur- en cultuurhistorisch gebied. Het gebied is mede vanwege zijn vergezichten in trek bij wandelaars en fietsers.

Ten oosten van de Brabantse Wal ligt het Grenspark De Zoom-Kalmthoutse Heide. Het is een grensoverschrijdend nationaal park van ongeveer 37,5 km2 met vennen, stuifzanden, heidevelden, landduinen en uitgestrekte bossen, dat deels in Noord-Brabant ligt, en deels in de Belgische provincie Antwerpen.

Over het landschap van de Brabantse Wal verschenen twee wandelgidsen: ‘De Brabantse Wal,11 gemarkeerde wandelingen’ (ISBN 90-808206-1-X) en ‘Wandelen langs de steilranden,112 km’ (ISBN 978-90-71068-00-3) en een boek: ‘Ontdek de Brabantse Wal’ (ISBN 978-90-808206-0-9).

Tekst: Wikipedia
Kaart: Google Maps